Наукœ — œхсœнадœн
Октябрь 12, 2013
Просмотров: 324
«Рœстдзинад», №186 (23494) 2013 азы 12 октябрь
Абайты Арбилянœ
11 октябры Хœххон аграрон университеты йœ куыст райдыдта Наукœйы œртыккаг œппœтуœрœсеон фестиваль.
Наукœйы фестивалтœ дунейы бœстœты рагœй арœзт цœуы. Бындур сын бавœрдта Стыр Британи 19-œм œнусы. Суанг уœд банымадтой ахсджиагыл, ахуыргœндтœ цы кусынц, сœ иртасœнтœ цардыл куыд ахадынц, уый тыххœй адœмœн дзурын. Уœрœсейы фыццаг ахœм фестиваль арœзт œрцыд 2006 азы Мœскуыйы Ломоносовы номыл паддзахадон университеты. 2012 азы Наукœйы œппœтуœрœсеон фестивалтœ скодтой Уœрœсейы 65 регионы œмœ дзы алыхуызон наукон мадзœлтты архайдта 800 мин адœймагœй фылдœр.
Наукœйы œппœтуœрœсеон фестивалœн йœ сœйраг нысан у, нырыккон дунейы наукœ цы бынат ахсы, наукон зонындзинœдтœй царды уœрœхдœр пайда кœнын кœй хъœуы, ууыл дзурын, ахуырдзау фœсивœды наукон-иртасœн архайдмœ амидин кœнын.
Æртыккаг наукон фестивалы нœ бœстœйы 70 регионимœ фыццаг хатт архайы Ирыстон дœр йœ бирœ наукон коллективтимœ. Уыдонимœ: Дзœуджыхъœуы наукон центр, Цœгат Ирыстоны паддзахадон университет, Хуссайраг математикон институт, Цœгат Ирыстоны гуманитарон œмœ социалон иртасœнты институт, Геофизикон иртасœнты центр, Биомедицинон иртасœнты институт, Иудадзыгон математикон ахуырады Дзœуджыхъœуы центр, Цœгат Кавказы хœххон-металлургон институт, Цœгат Ирыстоны медицинон академи, Хœххон аграрон университет, Цœгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институт, Дзœуджыхъœуы разамынды институт, Æнœххœст бœрнондзинады œхсœнœдтœ «Баспик», «Бавария» œмœ «Экзамен-Технолаб».
Наукон форумы нысангонд ис зындгонд ахуыргœндты лекцитœ; «тымбыл фынгтœ», наукон-техникон œмœ инновацион авнтыстдзинœдты равдыстытœ; тематикон экскурситœ наукон лабораторитœм, музейтœм; наукон-популярон кинонывтœ равдисын; цымыдисаг наукон фœлварœнтœ; зонадон хъœзтытœ; интеллектуален ерыстœ, дистанцион олимпиадœтœ.
Фестиваль байгом кодта УНА-йы Дзœуджыхъœуы Наукон центры сœрдар Къусраты Анатоли. Форумы истори цыбырœй радзурыны фœстœ фœнысан кодта, нœ бœстœйы разамынд кœй расидт ног технологон индустриализаци, œмœ йœ царды рауадзын та ныры œрыгон фœсивœдмœ кœй кœсы. Уымœ гœсгœ, фœсивœд хъуамœ уой наукœйы фыццаг архайджытœ, паддзахадон нысантœ œххœстгœнджытœ. «Нœ республикœйы наукœмœ, ахуырадмœ стыр œргом здœхт цœуы, ис нœм бирœ наукон коллективтœ, ахуыргœнœндœттœ, œмœ мœн фидарœй уырны, ахœм наукон фестивалтœн Дзœуджыхъœу кœддœриддœр аккаг бынат кœй уыдзœн, афтœмœй œвдисдзœн нœ наукœ, уыимœ, Ирыстоны социалон-экономикон рœзтыл кусœг наукœ дœр», — загьта Къусраты Анатоли œмœ ныхасы бар радта РЦИ-Апанийы Парламенты наукœ, ахуырад, культурœ œмœ информацион политикœйы комитеты сœрдар Таболты Тамарœйœн. Ацы фестиваль цœмœй сырœза, ууыл Таболты Тамарœ бацархайдта зœрдиагœй. Уый загьта:
— Кœй зœгъын œй хъœуы, наукœ у цард райрœзын кœныны ахсджиагдœр рахœцœн, фœлœ œз фыццаг бахахх кœндзынœн уый, œмœ нын фœрныг фидœн уыдзœн, ахœм наукон фестивалты хицауады уœнгтœ, бизнесы минœвœрттœ œмœ, наукœйы рœзт кœмœй аразгœ у, иннœ ахœм адœймœгтœ куы архайой, œрмœст уœд. Ацы наукœйы бœрœгбоны уыдзœн бирœ мадзœлттœ: экскурситœ республикœйы уœлдœр ахуыргœнœндœттœм, инновацион куыстуœттœм. Хъуамœ йœ не 'ппœт дœр œмбарœм, ивддзинœдтœн œнœ уœвгœ кœй нœй, œмœ уыцы ивддзинœдтœй иу хъуамœ уа наукœ œмœ экономикœйы œнгом бастдзинад. Дзœуджыхъœуы Наукон центрœн бузныг уœд ацы фестиваль саразыны хъœппœрисы тыххœй. Мах уын кœддœриддœр œххуыс кœндзыстœм, уыдзыстœм, наукœйы œмвœзад œмœ кад уœлдœр чи кœны, уыдоны фарсмœ.
ЦИПУ-йы проректор Хъамболты Тамерлан дœр йœ разныхасы загьта фестивалы ахадындзинады тыххœй: «Ныртœккœ нœ размœ лœууы вазыгджын нысан — Ирыстоны наукœ раздœр цы œмвœзадыл уыд, œппынкъаддœр уыцы œмвœзадмœ ногœй схизын. Зонады цыфœнды къабазы дœр нœм уыд стыр ахуыргœндтœ — Советон Цœдисы академиктœ, паддзахадон премиты лауреаттœ, сœ нœмттœ фыдыбœстœйаг наукœйы историйы сыгъзœрин дамгъœтœй фыст кœмœн сты, ахœмтœ. Ныр дœр нœ œппœт ныфсытœ бœттœм ахуырад œмœ наукœимœ, уымœн œмœ нœм нœй нефты œмœ газы гуырœнтœ, нœй нœм, экономикœ цœй фœрцы райрœзын кœнœм, ахœм œрдзон хъœздыгдзинœдтœ. Наукон фестиваль у, кœрœдзи œнтыстдзинœдтœ кœм равдисœм, аргь сын кœм скœнœм, ног нысантœ кœм œвœрœм, ахœм мадзœлттœй иу. Нœ университет стыр бузныг у Дзœуджыхъœуы Наукон центрœй, республикœйы зонадон тыхтœ иугœнœг кœй у, уый тыххœй. Мœ зœрдœ не 'ппœтœн дœр зœгъы, цœмœй абоны бœрœгбоны арфœйœ нœ къухы бафта стыр наукон œмœ социалон-экономикон œнтыстдзинœдтœ».
Фестивалы архайджытœн œнтыстджын куысты арфœтœ ракодтой РЦИ-Аланийы ахуырады œмœ наукœйы министр Огъуаты Алан, Хœххон Аграрон университеты проректор Кудзаты Анатоли œмœ иннœтœ.