Математикœ – наукœты паддзах
Июль 4, 2013
Просмотров: 342
«Рœстдзинад», №114 (23422) 2013 азы 4 июль
Абайты Марк
Куыд хъусын кодтам, афтœмœй 25 июнœй 25 июлмœ Цœгат Ирыстоны кусы Дунеон наукон-ахуырадон сœрдыгон форум. Ахœм ахуыртœ систы фœткон Уœрœсейы наукœты академийы œмœ РЦИ-Аланийы Хицауад Дзœуджыхъœуы наукон центры сœрдар, Хуссайраг математикон институты директор, физикон-математикон наукœты доктор, профессор КЪУСРАТЫ Анатолийы хъœппœрис œмœ хъаруджын архайдœй.
Анатолимœ œрхатыдыстœм, цœмœй дзуапп радта нœ газеты уацхœссœджы цалдœр фарстœн:
– Цавœр сты Форумы нысантœ œмœ хœстœ?
– Математикон ахуырад œмœ математикон наукœ сты нырыккон техникон цивилизацийы бындур. Зœгъœм,мобилон телефон. Адœм ыл афтœ сахуыр сты, œмœ œнœ телефон цыма цœрын дœр нал бафœраздзысты. Дзырд дœр ыл нœй, телефон œрхъуыды кœнœн нœ уыд, математикœ куы нœ уыдаид, уœд. Иннœ ахœм, тœхынц спутниктœ, кусынц компьютертœ. Сœ иутœ дœр, иннœтœ дœр фœзындысты математикœйы фœрцы, йœ кьабœзтœ нымœцон технологитœ, программœтœ œмœ алгоритмты фœрцы. Зындгонд у ахœм хъуыддаг: искœцы иртасœнты математикон фœрœзтœй спайда кœнын куы бантысы, уœд фœзыны раз мœ акъахдзœфы гœнœн. Физикœ, хими, биологи, экономикœ хонынц математикœимœ œнгом баст наукœтœ, уымœн œмœ сœ иртасœнты пайда кœнынц математикœйы œнтыстытœй. Абон математикœ бахызт суанг гуманитарон наукœтœм дœр.
Математикœ у канд нырыккон техникон цивилизацийы бындур нœ, фœлœ нырыккон ахуырады бындур дœр. Фœстаг 20 азы, куыд œппœт бœстœйы, афтœ махмœ дœр скъолаты œмœ университетты зынгœ фœлœмœгъдœр математикон ахуыр.
Ацы Форумы хœс у уыцы хъуыддаг фœхуыздœр кœнын – математикон иртасœнтœ дœр œмœ скъоладзауты ахуыр дœр. Зонœм œй, уыцы нысан хуымœтœг нœу, кусыц ыл паддзахадон регионалон министрадтœ œмœ ведомствотœ. Нœ къухы ис фарстайы зонадон хай – наукон œмœ ахуырадон гœнœнтœ. Æмœ куыд нœ бон у, афтœ архайœм уыдонмœ нœ бавœрœн бахœссыныл.
Форумы уыдзœн дзœвгар мадзœлттœ, сœ нысан у математикœйы наукœ уавœр банывыл кœнын, Цœгат Ирыстоны, Уœрœсейы œмœ фœсарœйнаг раззагдœр математикты бастдзинœдтœ œнгом кœнын, математикœйы ахуыргœнджыты теоретикон œмœ методикон ногдзинœдтимœ базонгœ кœнын. Форуммœ œрхуыдтам зындгонд уœрœсейаг специалистты œмœ ахуыргœнœн чингуыты авторты. Уыдон нœ ахуыргœнджытœн фœхай кœндзысты сœ фœлтœрддзинадœй, пайдайаг ныхас кœндзысты нырыккон математикон ахуырады алыхуызон фарстатыл.
Ахœм Форум нœ регионы никœмœ ис мах йеддœмœ. Йœ ногдзинад уый у, œмœ алкœуыл дœр œххœссы – архайынц дзы скъоладзаутœ, ахуыргœнджытœ, œрыгон иртасджытœ, суанг нырыккон математикœйы раззаг фронты кусœг стыр ахуыргœндтœ дœр.
– Цœй мидœг ис Форумы ахсджиагдзинад?
– Афтœ фœзœгъынц, кœд дын хорз ахуыргœнджытœ уыд, уœд дœуœн дœр дœ бон уыдзœн искœй ахуыр кœнын. Уый расту, œмткœй райсгœйœ. Фœлœ хынцын хъœуы, ахуыргœнинœгтœ алыхуызон кœй сты, уый. Математикœ чи бамбара, ахœм cывœллœттœ нœй. Фœлœ ис тынг зœрдœргъœвд cывœллœттœ дœр! Æмœ уыдон иннœтима схœццœ кœн œмœ сœ афтœмœй ахуыр кœн, уœд сœ курдиат нœ райхœлдзœн. Курдиат œрдзœй, Хуыцауœй лœвœрд вœййы œмœ, цœмœй разына, уый тыххœй йыл кусын хъœуы, фадœттœ аразын йœ райхœлынœн, кœннод бамынœг уыдзœн, ахуысдзœн. Уый тыххœй ис медицинон бœрœггœнœнтœ.
Ис, œвзаргœ кœй фœхонынц, ахœм фœcивœд, уыдон бирœ не сты – 5-10 проценты. Сœ курдиат у œнœфенгœ тыхджын, œмœ сœ ахуыр кœнын хъœуы хицœнœй, дунеон стандартты œмвœзадыл. Сœвзœры фарст: кœм ссарœм ахуыргœнджытœ ахœм cывœллœттœн?! О, нœ pecпубликœйы ис Физикон-математикон лицей, дзырд дœр ыл нœй, уый стыр бавœрœн хœссы Ирыстоны математикон ахуырадмœ. Фœлœ объективон аххосœгтœм гœсгœ, лицейœн нœй фаг гœнœнтœ лидертœ, дунеон œмвœзады математиктœ схъомыл кœнынœн. Уыцы нысаны хай исœм нœхимœ Математикон форумы фœрцы. Уымœн œм œрхонœм нœ бœстœйы дœсныдœр математиктœы – Уœрœсейы наукœты академийœ, Уœрœсейы наукœты академийы œмœ РЦИ-Аланийы Хицауады Дзœуджыхъœуы наукон центры Хуссайраг математикон институтœй.
Кœй зœгъын œй хъœуы, Математикон форум адœмœн культурон-дзыллон фестивалты хуызœн цымыдисаг нœ уыдзœн. Фœлœ фидœныл хъуыды кœнгœйœ, стратегион инновацион рœзты цœстœй кœсгœйœ, Форум у тынг ахсджиаг цау нœ республикœйы наукон царды.
Бузныг, дœ арфœйаг хъœппœрисœй. Æнтыстджын уœд уœ куыст!